Κλάδεμα ελιάς: πότε κλαδεύουμε και με ποια εργαλεία

Το κλάδεμα ελιάς γίνεται μετά το μάζεμα του καρπού, από τον χειμώνα ως τις αρχές της άνοιξης. Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας αυτό σημαίνει από τον Ιανουάριο ως τον Μάρτιο, πριν ξεκινήσει η άνθιση. Διάλεξε στεγνές μέρες, χωρίς βροχή και χωρίς πρόγνωση για παγετό.

Για τα εργαλεία κράτα έναν απλό κανόνα: ψαλίδι μπαταρίας για κλαδιά ως 4 εκ., κλαδευτικό αλυσοπρίονο μπαταρίας για τα μεσαία, κοντάρι για τα ψηλά και αλυσοπρίονο βενζίνης για τα χοντρά, παλιά ξύλα. Όλα τα εργαλεία της σεζόν τα βρίσκεις μαζεμένα στη σελίδα Κλάδεμα & Ελιά του More4u.

Πότε κλαδεύουμε τις ελιές;

Η ελιά κλαδεύεται όταν το δέντρο είναι σε χειμερινό λήθαργο, δηλαδή αφού μαζέψεις τον καρπό και πριν ξυπνήσει για τη νέα βλάστηση. Έτσι οι τομές κλείνουν πριν ανέβουν οι χυμοί την άνοιξη και το δέντρο ρίχνει τη δύναμή του στους βλαστούς που κράτησες.

Δύο πράγματα χαλάνε τη δουλειά: ο παγετός και η υγρασία. Ένα δέντρο που μόλις αραιώθηκε παγώνει πιο εύκολα. Με βροχή και υγρασία, οι φρέσκες πληγές γίνονται πόρτα για ασθένειες, με πιο γνωστή την καρκίνωση της ελιάς.

Τι προσέχεις με τον καιρό

• Κλάδευε σε στεγνές μέρες, και καλύτερα όταν δεν έχει βροχή στην πρόγνωση για τις επόμενες μέρες.
• Σε ορεινά και κρύα μέρη περίμενε να περάσουν οι μεγάλοι παγετοί, συνήθως προς τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Σε ζεστές, παραθαλάσσιες περιοχές ξεκινούν πιο νωρίς.
• Αν έπιασε βαρύς παγετός, άφησε να περάσουν λίγες εβδομάδες. Θα φανεί ποια κλαδιά ξεράθηκαν και θα κόψεις ακριβώς αυτά.
• Όταν το δέντρο έχει πια βγάλει μπουμπούκια, κράτα μόνο ελαφριές κοπές σε ξερά και σπασμένα κλαδιά.

Κάθε πότε κλαδεύεται η ελιά

Ελαφρύ κλάδεμα κάθε χρόνο ή κάθε δύο χρόνια. Η ελιά καρποφορεί στους βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς, άρα θέλει κάθε χρόνο καινούργιο ξύλο. Το τακτικό, μέτριο κλάδεμα βοηθά και με την παρενιαυτοφορία, εκείνο το γνωστό «μια χρονιά φορτωμένη, μια χρονιά άδεια».

Ποια είδη κλαδέματος ελιάς υπάρχουν;

Κλάδεμα καρποφορίας (ελαφρύ)

Είναι το κλάδεμα της κάθε χρονιάς. Καθαρίζεις ξερά και άρρωστα κλαδιά, βγάζεις τους λαίμαργους βλαστούς, αραιώνεις το εσωτερικό και κρατάς τα νέα κλαδάκια που θα δώσουν καρπό. Το δέντρο κρατά το σχήμα του και η σοδειά μένει σταθερή.

Κλάδεμα ανανέωσης (αυστηρό)

Το κάνεις σε παλιά ή παρατημένα δέντρα, που ψήλωσαν πολύ, γέμισαν ξερό ξύλο και δίνουν λίγο καρπό. Κόβεις χοντρούς βραχίονες για να βγάλει το δέντρο νέα βλάστηση από χαμηλά. Μοίρασέ το σε δύο ή τρεις χρονιές. Το δέντρο ζορίζεται λιγότερο και κάθε χρονιά βγάζει και λίγο καρπό. Την επόμενη άνοιξη θα πετάξει πολλούς νέους βλαστούς: κράτα τους καλύτερους και κόψε τους υπόλοιπους.

Κλάδεμα διαμόρφωσης στα νεαρά δέντρα

Στα πρώτα χρόνια φτιάχνεις τον σκελετό: έναν κορμό και τρεις με τέσσερις βασικούς βραχίονες που ανοίγουν προς τα έξω. Εδώ κόβεις λίγο και με σχέδιο, για να μπει γρήγορα το δέντρο στην παραγωγή.

Ένας πρακτικός κανόνας για όλα τα είδη: σε μία χρονιά αφαίρεσε το πολύ το ένα τρίτο της κόμης. Με πιο βαρύ κόψιμο η ελιά πετάει φύλλα και λαίμαργους και δίνει λίγο καρπό την επόμενη χρονιά.

Πώς γίνεται σωστά το κλάδεμα ελιάς, βήμα βήμα

1. Κοίτα το δέντρο από απόσταση. Κάνε έναν γύρο και αποφάσισε ποιους βραχίονες κρατάς και πόσο ψηλά θέλεις το δέντρο. Ένα σχήμα ανοιχτό στο κέντρο, σαν ποτήρι, είναι το πιο συνηθισμένο στην Ελλάδα.
2. Κόψε τα ξερά, σπασμένα και άρρωστα κλαδιά. Αυτά φεύγουν πάντα πρώτα, ό,τι εποχή κι αν είναι.
3. Βγάλε τους λαίμαργους βλαστούς και τις παραφυάδες. Λαίμαργοι είναι οι ίσιοι, ορθόκλαδοι βλαστοί που πετάγονται πάνω στους βραχίονες. Παραφυάδες είναι οι βλαστοί που βγαίνουν από τη βάση του κορμού. Τραβάνε νερό και θρεπτικά και σπάνια δίνουν καρπό.
4. Λύσε τα κλαδιά που διασταυρώνονται. Όπου δύο κλαδιά τρίβονται ή πάνε το ένα πάνω στο άλλο, κράτα αυτό που κοιτάζει προς τα έξω.
5. Άνοιξε το κέντρο. Αραίωσε το εσωτερικό της κόμης για να μπαίνει ήλιος και αέρας. Ο ήλιος φέρνει καρπό στα εσωτερικά κλαδιά και ο αέρας στεγνώνει γρήγορα το φύλλωμα, με λιγότερες ασθένειες.
6. Χαμήλωσε το ύψος όπου χρειάζεται. Κόψε την ψηλή κορυφή πάνω από ένα πλάγιο κλαδί που κοιτάζει προς τα έξω. Ένα χαμηλότερο δέντρο μαζεύεται και ψεκάζεται πολύ πιο εύκολα.
7. Μάζεψε τα κλαδιά. Ξεχώρισε από την αρχή τα χοντρά για καυσόξυλα και τα λεπτά για ψιλοκόψιμο.

Πώς κόβεις ένα κλαδί σωστά

• Κόψε ακριβώς έξω από το κολάρο, το φούσκωμα στη βάση του κλαδιού. Από εκεί κλείνει η πληγή.
• Ένα κούτσουρο που μένει ξεραίνεται, σαπίζει και γίνεται είσοδος για μύκητες. Κόψε στη βάση, κοντά στο κολάρο.
• Κάνε την τομή ελαφρώς λοξή, για να φεύγει το νερό της βροχής.
• Στα βαριά κλαδιά δούλεψε με τρεις κοπές: μια μικρή από κάτω, λίγο πιο έξω από το σημείο τελικής κοπής, μετά μια από πάνω για να πέσει το βάρος, και στο τέλος την καθαρή κοπή στο κολάρο. Έτσι ο φλοιός μένει γερός.

Πώς προστατεύεις τις μεγάλες τομές;

Οι μικρές τομές κλείνουν μόνες τους. Τις μεγάλες, από 3 εκ. διάμετρο και πάνω, πέρασέ τες με πάστα επούλωσης ή αλοιφή κλαδέματος, που θα βρεις σε κάθε γεωπονικό κατάστημα. Η πάστα κρατά έξω το νερό και τα μικρόβια όσο κλείνει η πληγή.

• Πολλοί παραγωγοί ψεκάζουν με χαλκούχο σκεύασμα μετά το κλάδεμα, για την καρκίνωση και το κυκλοκόνιο. Για το σκεύασμα και τη δόση ρώτα γεωπόνο ή το κατάστημα της περιοχής σου.
• Αν κάποιο δέντρο έχει καρκίνωση (τους χαρακτηριστικούς όγκους στα κλαδιά), απολύμαινε τα εργαλεία πριν περάσεις στο επόμενο, με οινόπνευμα ή αραιωμένη χλωρίνη.
• Δούλευε με κοφτερή λεπίδα και καθαρή αλυσίδα. Η καθαρή τομή κλείνει πιο γρήγορα από τη σκισμένη.

Ποια εργαλεία κλαδέματος ελιάς χρειάζεσαι;

Το σωστό εργαλείο το διαλέγεις από το πάχος του κλαδιού και το ύψος που δουλεύεις. Δες τη γρήγορη εικόνα:

Λεπτά κλαδιά: ψαλίδι κλαδέματος μπαταρίας

Τα περισσότερα κοψίματα σε μια ελιά είναι λεπτά κλαδάκια και λαίμαργοι. Με το χειροκίνητο ψαλίδι, μετά από λίγα δέντρα πονάει ο καρπός. Το ψαλίδι κλαδέματος TopTech Pro μπαταρίας κόβει κλαδιά έως 40mm με brushless κινητήρα 1050W και προοδευτική κοπή. Ζυγίζει 1,1 κιλό και έρχεται με 2 μπαταρίες 36V/8Ah, με αυτονομία 2-3 ώρες η καθεμία, φορτιστή, βαλιτσάκι και έξτρα λεπίδα δώρο.

Μεσαία κλαδιά: κλαδευτικό αλυσοπρίονο μπαταρίας

Για κλαδιά που το ψαλίδι δεν πιάνει, πάρε ένα μικρό αλυσοπρίονο μπαταρίας. Μπαίνει εύκολα ανάμεσα στους βραχίονες και κόβει κοντά στο κολάρο με ακρίβεια. Τα έχουμε αναλύσει ένα ένα στον οδηγό για το κλαδευτικό αλυσοπρίονο μπαταρίας.

• Το κλαδευτικό αλυσοπρίονο TopTech Pro 36V/8Ah έχει λάμα 20 εκ., ισχύ 1100W και κόβει κλαδιά έως 20 εκ. διάμετρο. Ζυγίζει 1,2 κιλό, έχει αυτόματη λίπανση αλυσίδας, 2 μπαταρίες με αυτονομία 2-3 ώρες η καθεμία και 3 αλυσίδες δώρο.
• Το επαναφορτιζόμενο κλαδευτικό TopTech 24V/5Ah έχει λάμα 15 εκ., αυτόματη λίπανση και βάρος 1,2 κιλό. Στο σετ έχει 3 μπαταρίες, 2 λάμες, 3 αλυσίδες και 2 φορτιστές, οπότε έχεις πάντα μια μπαταρία στη φόρτιση.

Ψηλά κλαδιά: τηλεσκοπικό κοντάρι και κονταροπρίονο

Οι κορυφές και τα ψηλά κλαδιά είναι το πιο επικίνδυνο κομμάτι, γιατί σε βάζουν στη σκάλα. Με κοντάρι κόβεις πατώντας στο έδαφος.

• Το τηλεσκοπικό κοντάρι μπαταρίας TopTech ανοίγει από 1,2 έως 2,6 μέτρα, έχει 9 στάδια ανάκλισης και ζυγίζει 2 κιλά. Δουλεύει στα 24V και ταιριάζει με το κλαδευτικό αλυσοπρίονο TCH 05 και το ψαλίδι TCH 03 της TopTech. Έλεγξε τον κωδικό του εργαλείου σου πριν το πάρεις.
• Αν ξεκινάς από το μηδέν, το σετ κλαδέματος 3σε1 με αλυσοπρίονο, ψαλίδι και τηλεσκοπικό κοντάρι τα έχει όλα μαζί. Το αλυσοπρίονο έχει λάμα 15 εκ. και κόβει χλωρά κλαδιά έως 20 εκ., το ψαλίδι κόβει 40mm και το κοντάρι ανοίγει 1,2-2,5 μέτρα με ιμάντα ώμου. Στο κουτί έχει 4 μπαταρίες 24V/5Ah, 2 φορτιστές, έξτρα αλυσίδα και λεπίδα, γάντια και γυαλιά.
• Για πολλά ψηλά δέντρα και μεγάλο ελαιώνα, το κονταροπρίονο βενζίνης TopTech 26cc έχει λάμα 25 εκ. και ολικό μήκος 205 εκ. Ζυγίζει 5,6 κιλά και έρχεται με ιμάντα ανάρτησης, θήκη λάμας και δοχείο ανάμειξης για το μίγμα.
• Αν έχεις ήδη πολυμηχάνημα ή χορτοκοπτικό με κοντάρι εξωτερικής διαμέτρου 26mm, ο γερμανικός κόφτης κλαδιών TopTech το κάνει κονταροπρίονο. Έχει λάμα 30 εκ. και αυτόματη λίπανση αλυσίδας.

Χοντρά, παλιά ξύλα: αλυσοπρίονο βενζίνης

Στο κλάδεμα ανανέωσης θα κόψεις βραχίονες πιο χοντρούς από 20 εκ. Εκεί θέλεις βενζίνη. Το αλυσοπρίονο βενζίνης TP5800 Pro έχει 58cc, 3,0 ίππους και λάμα 50 εκ., με Easy Start. Ζυγίζει 4,1 κιλά χωρίς λάμα και αλυσίδα και θέλει μίγμα βενζίνης-λαδιού 25:1. Η έκδοση TP5800 Pro1 έχει την ίδια μηχανή και λάμα, με διάφανο καπάκι φίλτρου αέρα για να βλέπεις πότε θέλει καθάρισμα. Δες την τιμή στο More4u για κάθε έκδοση.

Τι κάνεις τα κλαδιά μετά το κλάδεμα ελιάς;

• Καυσόξυλα: Τα χοντρά κλαδιά της ελιάς δίνουν καλά καυσόξυλα. Κόψ’ τα στο μήκος της σόμπας, στοίβαξέ τα σε σημείο με αέρα και σκεπασμένα από πάνω, και άφησέ τα να στεγνώσουν ως τον επόμενο χειμώνα. Για κομμάτια και κορμούς, δες τον οδηγό για το αλυσοπρίονο βενζίνης για καυσόξυλα.
• Φύλλα και λεπτά κλαδιά: Αν έχεις πρόβατα ή κατσίκες, τα τρώνε με όρεξη. Αλλιώς ψιλόκοψέ τα και άπλωσέ τα στο χωράφι για εδαφοκάλυψη, με την προϋπόθεση ότι είναι υγιή.
• Άρρωστα κλαδιά: Βγάλ’ τα από τον ελαιώνα, για να μη μείνει η αρρώστια στο χωράφι.
• Κάψιμο: Αν σκέφτεσαι να κάψεις κλαδιά, μάθε πρώτα τι ισχύει στην περιοχή σου από την Πυροσβεστική και τον Δήμο.

Μάζεμα και κλάδεμα: ο κύκλος του ελαιώνα

Το κλάδεμα ξεκινά εκεί που τελειώνει το μάζεμα. Αν είσαι ακόμα στη συγκομιδή, στη σελίδα με τα ελαιόδιχτα σε προσφορά θα βρεις δίχτυα σε διάφορα μεγέθη. Για πιο γρήγορο ράβδισμα, το ηλεκτρικό ελαιοραβδιστικό VOLPI Olytech 455L δουλεύει με μπαταρία 12V, έχει ισχύ 500W, τηλεσκοπικό μήκος 2,10-3,10 μέτρα και ζυγίζει 2,6 κιλά. Η απόδοσή του είναι 80-110 κιλά την ώρα, ανάλογα με την ποικιλία. Για σύγκριση μοντέλων, διάβασε το άρθρο ποιο ελαιοραβδιστικό να πάρω για τη συγκομιδή της ελιάς.

Ασφάλεια στο κλάδεμα

• Στήσε τη σκάλα σε σταθερό, επίπεδο έδαφος και, αν γίνεται, να την κρατάει κάποιος. Η τρίποδη σκάλα στέκεται καλύτερα στο χωράφι.
• Πάνω στη σκάλα κράτα το ψαλίδι. Για αλυσοπρίονο σε ύψος, προτίμησε κοντάρι ή κονταροπρίονο από το έδαφος.
• Φόρα γάντια εργασίας, γυαλιά προστασίας και κλειστά, γερά παπούτσια. Με τη βενζίνη βάλε και ωτοασπίδες.
• Κράτα το αλυσοπρίονο με τα δύο χέρια και κόβε κάτω από το ύψος των ώμων.
• Πριν κόψεις ένα χοντρό κλαδί, κοίτα πού θα πέσει και κράτα τους άλλους σε απόσταση.
• Βγάλε την μπαταρία πριν καθαρίσεις, τροχίσεις ή αλλάξεις αλυσίδα και λεπίδα.

Ποια εργαλεία κλαδέματος ελιάς να πάρεις;

Για λίγα δέντρα στο σπίτι, ένα ψαλίδι μπαταρίας και ένα κλαδευτικό αλυσοπρίονο καλύπτουν σχεδόν όλη τη δουλειά. Για ελαιώνα με ψηλά δέντρα, πρόσθεσε κοντάρι ή κονταροπρίονο. Για παλιά δέντρα που θέλουν ανανέωση, κράτα και ένα αλυσοπρίονο βενζίνης για τους χοντρούς βραχίονες και τα καυσόξυλα. Δες όλη τη σειρά στη σελίδα εργαλεία για κλάδεμα ελιάς.

Συχνές Ερωτήσεις